“දූෂිත නීතිපති සහා දූෂිතයන්ට එරෙහිව යුක්තිය අපේක්ෂා කරන පොදු මහජනයාගේ විරෝධයක්” හෙට (21) කොළඹ අලුත්කඩේ උසාවිය අසල දී සිදු කරන බවට සඳහන් වූ ප්රචාරක දැන්වීමක් මුහුණ පොතේ පළ වී තිබේ. මෙය සංවිධානය කරන්නේ කවුරුන්ද යන්න පැහැදිළිව දක්වා නැතත්, දූෂිත නීතිපතිට එරෙහිව සියලු මහජනතාවට එකතුවන්නැයි එහි සඳහන්ව ඇත. “දූෂිත නීතිපති සහා දූෂිතයන්ට එරෙහිව” යන සඳහන තුළ නීතිපති යනු කවුරුන්ද පැහැදිලි නමුත්, එහි සඳහන් ‘දූෂිතයන්ට’ යන වචනය මගින් ගම්ය වන්නේ කවුරුන්ද යන්න පැහැදිළි නැත.
කෙසේ වෙතත්, නීතිපති දූෂිත නම්, ඔහුව එම තනතුරින් ඉවත් කිරීම කළ යුතුය. එය, මහජන විරෝධතා පැවැත්වීමෙන් හෝ පීඩන එල්ල කිරීමෙන් හෝ පමණක් කළ හැක්කක් නොවේ. මහජන විරෝධතා, බලපෑම් විය හැකි නමුත්, නීතිපති ඉවත් කළ හැක්කේ ව්යවස්ථාවේ නියමයන්ට අනුවම කටයුතු කිරීමෙන් පමණි.
නීතිපති ඉවත් කිරීමේ සීමා
ශ්රී ලංකාවේ දේශපාලන ඉතිහාසය තුළ, මහජන විරෝධය බොහෝ වාරයකදී බලය වෙනස් කළ ප්රබල ශක්තියක් වී ඇත. රාජ්ය නායකයන් ඉවත් වීම, ප්රතිපත්ති වෙනස් වීම සහ දේශපාලන දිශානතිය හැරවීම වැනි සිදුවීම් එයට උදාහරණ වේ. එහෙත්, “මහජන විරෝධයකින් නීතිපතිවරයා ඉවත් කළ හැකිද?” යන ප්රශ්නය එළියට එන්නේ, නීතිය සහ ජනමතය අතර පවතින සංකීර්ණ ගැටුමක් හේතුවෙනි.
නීතියේ ස්ථාවරය
ශ්රී ලංකා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව අනුව, නීතිපති හෝ අධිකරණ ප්රධානියා ධුරයෙන් ඉවත් කළ හැක්කේ සෘජුව මහජන විරෝධයකින් නොවේ. ඒ සඳහා නියමිත ව්යවස්ථාගත ක්රියාවලියක් පවතී. එම ක්රියාවලියට අනුව, බරපතළ ආචාරභංගයක් හෝ ශාරීරික/මානසික අසමර්ථතාවක් සම්බන්ධයෙන් චෝදනා ඉදිරිපත් කර, පාර්ලිමේන්තුව විසින් ජනාධිපතිතුමාට කරන ලද ආමන්ත්රණයක් (Address) සම්මත කර, අවසානයේ ජනාධිපතිගේ නියෝගයක් නිකුත් විය යුතුය.
මෙම සංකීර්ණ ක්රමය හේතුවෙන්, නීතිපතිවරයා මහජන කැමැත්තට අනුව වහා ඉවත් කළ හැකි පුද්ගලයෙකු නොවේ. මෙය අධිකරණ ස්වාධීනත්වය ආරක්ෂා කිරීමට නිර්මාණය කළ ආරක්ෂණයක් ලෙස දැකිය හැක.
මහජන විරෝධයේ සත්ය බලය
එහෙත්, මහජන විරෝධය සම්පූර්ණයෙන් අසාර්ථක බලයක් ලෙස සැලකීම ද වැරදිය. විරෝධතා සෘජුව නීතිමය තීරණයක් නොවුවත්, ඒවා දේශපාලන පීඩනයක් නිර්මාණය කරයි. එම පීඩනය මන්ත්රීවරුන්ගේ තීරණ, මාධ්ය අවධානය සහ සිවිල් සමාජයේ සක්රීයභාවය හරහා පාර්ලිමේන්තුවේ ක්රියාවලිය සක්රීය කළ හැක.
ඒ අනුව, මහජන විරෝධය නීතියට පිටින් ක්රියා කරන බලයක් නොව, නීතිය ක්රියාත්මක වීමට බල කරන දේශපාලන උත්තේජනයක් ලෙස තේරුම් ගත යුතුය.
පවතින ක්රමයේ ගැටළු
කෙසේ වෙතත්, වර්තමාන ක්රමය පරිපූර්ණ නොවේ. නීතිපති ඉවත් කිරීමේ ක්රියාවලිය අතිශය දේශපාලනික වීම, පරීක්ෂණ මණ්ඩලවල ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ සැක සහ “ආචාරභංගය” වැනි සංකල්ප පැහැදිලිව නිර්වචනය නොවීම, මහජන විශ්වාසය බිඳ වැටීමට හේතු වී ඇත. නීතිය ජනතාවට සාධාරණ ලෙස සේවය කරන්නේද, නැත්නම් බලය රැකගැනීමේ මෙවලමක් වී තිබේද යන ප්රශ්නය මෙතැනදී මතුවෙයි.
අවශ්ය ප්රතිපත්ති සංශෝධන
මෙම ගැටළු විසඳීමට, නීතිපති ඉවත් කිරීමේ ක්රියාවලිය වඩාත් විවෘත හා ස්වාධීන විය යුතුය. දේශපාලන බලපෑම්වලින් තොර ස්වාධීන පරීක්ෂණ කොමිෂන් සභාවක්, “බරපතළ ආචාරභංගය” වැනි වචන නීතිමය ලෙස පැහැදිලි කිරීම, සහ පාර්ලිමේන්තු විවාද මහජනතාවට විවෘත කිරීම අත්යවශ්ය වේ. එමඟින් අධිකරණ ස්වාධීනත්වයත්, මහජන වගකීමත් එකවර ආරක්ෂා කළ හැක.
අවසාන වචනය
මහජන විරෝධය නීතියට විරුද්ධ බලයක් නොවිය යුතුය. එය නීතිය නිවැරදි දිශාවට ක්රියාත්මක වීමට මඟ පෙන්වන සමාජීය සංඥාවක් විය යුතුය. නීතිපති ඉවත් කිරීමේ විවාදය, අවසානයේ, එක් පුද්ගලයෙකු පිළිබඳ නොව, ශ්රී ලංකාවේ නීතිය බලයට යටත්ද, නැත්නම් ජනතා විශ්වාසයට වගකිව යුතුද යන්න පිළිබඳ මූලික ප්රශ්නයක් වේ.
සුනිල් ගාමිණී ජයලත්ගේ