ශ්රී ලංකන් ගුවන් සේවයේ හිටපු ප්රධාන විධායක නිලධාරී කපිල චන්ද්රසේන විසින් මෑතකදී අධිකරණයට ඉදිරිපත් කළ දිවුරුම් ප්රකාශය, මෙරට අපරාධ විමර්ශන ක්රියාවලිය පිළිබඳ බරපතල සංවාදයක් මතු කර තිබේ. ජ්යෙෂ්ඨ රාජ්ය විමර්ශන නිලධාරීන් විසින් තමාට මානසිකව වධහිංසා පමුණුවමින් සහ දැඩි බලපෑම් කරමින් කටයුතු කළ බවට ඔහු එහිදී චෝදනා කරයි.
කවර හෝ අපරාධයක් සම්බන්ධයෙන් විමර්ශනය කිරීම සහ වැරදිකරුවන් නීතිය හමුවට ගෙන ඒම රාජ්යයේ මූලික වගකීමකි. නමුත්, එම ක්රියාවලිය නීතියේ ආධිපත්යය මුළුමනින්ම සුරකිමින් සිදුවිය යුත්තකි. තොරතුරු ලබා ගැනීම සඳහා හෝ පාපොච්චාරණයක් ලබා ගැනීම වෙනුවෙන් සැකකරුවෙකුට මානසිකව බලපෑම් කිරීම සහ බිය ගැන්වීම, පුරවැසියෙකුගේ මූලික අයිතිවාසිකම් අමු අමුවේ උල්ලංඝනය කිරීමකි.
මෙය හුදෙක් සදාචාරාත්මක ගැටලුවක් පමණක් නොවේ; එය පැහැදිලි නීති උල්ලංඝනයකි:
ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව: 11 වන ව්යවස්ථාව මගින් වධහිංසාවෙන් හෝ කෲර, අමානුෂික සහ අවමන් සහගත සැලකිල්ලෙන් මිදීමේ අයිතිය කිසිදු තත්වයක් යටතේ සීමා කළ නොහැකි පරම අයිතිවාසිකමක් ලෙස තහවුරු කර ඇත.
1994 වධහිංසා පනත: 1994 අංක 22 දරන වධහිංසා පැනවීමට එරෙහි පනත පැහැදිලිවම පෙන්වා දෙන්නේ බලය යොදාගනිමින් යම් පුද්ගලයෙකුට ‘ශාරීරික හෝ මානසික’ වශයෙන් දැඩි වේදනාවක් ඇති කිරීම දඬුවම් ලැබිය යුතු අපරාධයක් බවයි.
“වධහිංසාව යන්නෙන්… යම් තැනැත්තෙකුගෙන් හෝ තුන්වන තැනැත්තෙකුගෙන් යම් තොරතුරක් හෝ පාපොච්චාරණයක් ලබාගැනීමේ, … [හෝ] බියගැන්වීමේ හෝ බලහත්කාරය පෑමේ අරමුණින්, එම තැනැත්තාට ශාරීරික හෝ මානසික වූ දැඩි වේදනාවක් ඇතිකරවන්නා වූ ද, … රාජ්ය නිලධාරියෙකු විසින් හෝ නිල තත්ත්වයක කටයුතු කරන වෙනත් තැනැත්තෙකු විසින් හෝ ඔහුගේ පෙළඹවීම මත, ඔහුගේ කැමැත්ත හෝ අනුදැනුම ඇතිව කරනු ලබන්නා වූ ද යම් ක්රියාවක් අදහස් වේ.”
ජාත්යන්තර බැඳීම්: මෙවැනි ක්රියා ශ්රී ලංකාව අත්සන් තබා ඇති සිවිල් හා දේශපාලන අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ජාත්යන්තර සම්මුතියට (ICCPR) සහ වධහිංසාවලට එරෙහි එක්සත් ජාතීන්ගේ සම්මුතියට (CAT) ද සම්පූර්ණයෙන්ම පටහැනිය.
යුක්තිය සඳහා ඇති මාර්ගය කුමක්ද?
මෙම තත්වය හමුවේ නීතිපතිවරයා ඇතුළු වගකිවයුතු ආයතන වහාම ක්රියාත්මක විය යුතුය.
ස්වාධීන පරීක්ෂණයක්: මෙම දිවුරුම් ප්රකාශයේ අඩංගු මානසික වධහිංසා පිළිබඳ චෝදනා සම්බන්ධයෙන් වහාම අපක්ෂපාතී සහ විනිවිද භාවයෙන් යුත් පරීක්ෂණයක් ආරම්භ කළ යුතුය. විශේෂයෙන්ම පුද්ගලයකු සිය දිවි නසා ගැනීමට හේතු වන පරිදි බලපෑම් කිරීම අනියම් මිනීමැරුමක් ද යන්න කෙරෙහි අවධානය යොමු විය යුතුය. රාජ්ය නිලධාරියකු එසේ කයිවාරු ගසනවා ද යන්න ද ගැටලු සහගතය.
නීතිය ක්රියාත්මක කිරීම: මෙම චෝදනා සත්ය බව ඔප්පු වුවහොත්, ඊට සම්බන්ධ නිලධාරීන්ට එරෙහිව 1994 වධහිංසා පනත යටතේ නීතිය තදින්ම ක්රියාත්මක කළ යුතුය. කිසිදු රාජ්ය නිලධාරියෙකු නීතියට ඉහළින් නොමැත.
අසත්ය චෝදනා වලට එරෙහිව පියවර: අනෙක් අතට, විමර්ශන නිලධාරීන්ගේ කීර්තිනාමයට හානි කිරීමට සහ අධිකරණය නොමඟ යැවීමට යම් සැකකරුවෙකු විසින් ගොතන ලද අසත්ය දිවුරුම් ප්රකාශයක් ඉදිරිපත් කර ඇති බව තහවුරු වුවහොත්, එම පුද්ගලයාට එරෙහිවද නීතිමය පියවර ගත යුතුය. රාජකාරිය නිසි ලෙස ඉටු කරන නිලධාරීන්ගේ සුරක්ෂිතභාවයද තහවුරු කළ යුතුය.
අයුක්ති සහගත සහ නීතිවිරෝධී ක්රම මගින් සැබෑ යුක්තිය ඉටු කළ නොහැක. රාජ්යයේ විමර්ශන යාන්ත්රණය කෙරෙහි මහජන විශ්වාසය රැකගත හැක්කේ එය මානව ගරුත්වය සහ නීතියේ ආධිපත්යය මත පිහිටා ක්රියාත්මක වන්නේ නම් පමණි.