තඹලගමුව පොලිස් ස්ථානයේ නිලධාරීන් විසින් මොල්ලිපොතාන ප්රදේශයේ පදිංචි ආර්. එම්. රෙස්ෂාන් මහතාට අමානුෂික ලෙස පහර දුන් බවට කන්තලේ මානව හිමිකම් ප්රථමාධාර මධ්යස්ථානය වෙත ලැබුණු පැමිණිල්ලක් අනුව, එම පැමිණිල්ල ජාතික පොලිස් කොමිෂන් සභාව වෙත ඉදිරිපත් කරනු ලැබීය. ඒ අනුව ජාතික පොලිස් කොමිෂන් සභාව විසින් සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් විමර්ශනයක් ආරම්භ කර ඇති අතර, විමර්ශන කටයුතු සහකාර පොලිස් අධිකාරිවරයකු වෙත පවරා ඇත.
කෙසේ වෙතත්, මෙම විමර්ශන ක්රියාවලිය තුළ මතුවී ඇති ප්රධාන ගැටලුව වන්නේ වින්දිතයා වෙත යොමු කරන ලද සියලුම කැඳවීම් ලිපි සිංහල භාෂාවෙන් පමණක් නිකුත් කර තිබීමයි. මේ වන විට අවස්ථා තුනකදී ඔහු කැඳවා ඇත්තේ ද සිංහල භාෂාවෙන් සකස් කරන ලද ලිපි මඟිනි.
ආර්. එම්. රෙස්ෂාන් මහතා දමිළ භාෂාව භාවිත කරන පුද්ගලයෙකි. ඔහුගේ ප්රකාශයට අනුව, සෑම කැඳවීමක් ලැබෙන අවස්ථාවකම එහි අන්තර්ගතය තේරුම් ගැනීම සඳහා සිංහල භාෂාව දන්නා පුද්ගලයන්ගේ සහාය ලබා ගැනීමට ඔහුට සිදුවී ඇත. එක් අවස්ථාවක කැඳවීමේ ලිපිය වැරදි ලෙස අර්ථකථනය වීම හේතුවෙන් නියමිත දිනයේ විමර්ශනයට පෙනී සිටීමට නොහැකි වූ බවත්, ඒ සම්බන්ධයෙන් විමර්ශනය භාර නිලධාරීන්ගේ පාර්ශ්වයෙන් දුරකථනය ඔස්සේ දෝෂාරෝපණයක් එල්ල වූ බවත් ඔහු සඳහන් කරයි.
මෙම සිද්ධිය එක් පුද්ගලයකුගේ අපහසුතාවක් පමණක් නොව, රාජ්ය ආයතන තුළ භාෂා අයිතිවාසිකම් ප්රායෝගිකව ක්රියාත්මක වන ආකාරය පිළිබඳ ගැඹුරු ප්රශ්නයක් මතු කරයි.
ශ්රී ලංකාවේ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව රාජ්ය භාෂා හා ජාතික භාෂා සම්බන්ධයෙන් පැහැදිලි ප්රතිපාදන සපයයි. එමෙන්ම රාජ්ය ආයතන සමඟ තමන්ට වැටහෙන භාෂාවෙන් සන්නිවේදනය කිරීමට පුරවැසියන්ට ඇති අයිතිය, සාධාරණ පරිපාලනයේ අත්යවශ්ය අංගයකි. විශේෂයෙන්ම පැමිණිලිකරුවෙකු හෝ වින්දිතයෙකු රාජ්ය ආයතනයක් ඉදිරියේ පෙනී සිටින අවස්ථාවක, ඔහුට හෝ ඇයට එම ක්රියාවලිය සම්පූර්ණයෙන් අවබෝධ කරගැනීමට හැකි වන පරිදි කටයුතු කිරීම රාජ්යයේ වගකීමකි.
ස්වාධීන කොමිෂන් සභාවක ප්රධාන අරමුණ වන්නේ රාජ්ය බලය භාවිත කිරීමේදී සිදුවන අසාධාරණයන් සම්බන්ධයෙන් ස්වාධීන, විනිවිදභාවයෙන් යුතු සහ පුරවැසි හිතකාමී විමර්ශන ක්රියාවලියක් සහතික කිරීමයි. එහෙත්, විමර්ශන ක්රියාවලියේ ආරම්භක අදියරේදීම වින්දිතයාට භාෂාව පිළිබඳ බාධාවක් ඇති වන්නේ නම්, එය යුක්තිය වෙත ප්රවේශ වීමේ අයිතියට සෘජු බලපෑමක් ඇති කළ හැකිය.
භාෂාව යනු හුදෙක් සන්නිවේදන මාධ්යයක් පමණක් නොවේ. එය පුද්ගලයෙකුට තම අයිතිවාසිකම් අවබෝධ කර ගැනීමට, රාජ්ය ආයතන සමඟ සමාන පදනමක් මත කටයුතු කිරීමට සහ සාධාරණ ක්රියාවලියකට සහභාගී වීමට ඇති මූලික පදනමකි. කැඳවීම් ලිපියක් නිවැරදිව තේරුම් ගැනීමට නොහැකි වීමෙන් විමර්ශනයක් මඟහැරීම, පසුව ඒ සම්බන්ධයෙන් වින්දිතයාටම වගකීම පැවරීම, යහපත් පරිපාලන මූලධර්මවලට නොගැළපෙන තත්ත්වයක් ලෙස සැලකිය හැකිය.
මානව හිමිකම් ආරක්ෂා කිරීමේ ක්රියාවලියේ විශ්වාසය ගොඩනැගෙන්නේ නීතියෙන් පමණක් නොව, එය ක්රියාත්මක කරන ආකාරයෙනි. වින්දිතයන්ගේ භාෂා අවශ්යතා, සංස්කෘතික පසුබිම සහ ප්රායෝගික බාධා සැලකිල්ලට නොගන්නා විමර්ශන ක්රියාවලියක්, ඔවුන්ගේ සහභාගීත්වය දුර්වල කරමින් යුක්තිය කෙරෙහි ඇති විශ්වාසයද පළුදු කළ හැකිය.
මෙම සිද්ධිය, ජාතික පොලිස් කොමිෂන් සභාව ඇතුළු සියලුම ස්වාධීන කොමිෂන් සභා සහ රාජ්ය ආයතන, පුරවැසියන්ගේ භාෂා අයිතිවාසිකම් ප්රායෝගිකව සුරක්ෂිත කිරීම සඳහා තම පරිපාලන ක්රමවේද නැවත සමාලෝචනය කළ යුතු බව සිහිපත් කරන අවස්ථාවකි. වින්දිතයකුට යුක්තිය ලැබීම ආරම්භ වන්නේ පැමිණිල්ල භාර ගැනීමෙන් පමණක් නොව, ඔහුට හෝ ඇයට එම ක්රියාවලිය සම්පූර්ණයෙන් අවබෝධ කරගෙන, සමානත්වයෙන් යුතුව ඊට සහභාගී විය හැකි පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීමෙනි.
අවසානයේදී මතුවන ප්රශ්නය සරලය. පුරවැසියන්ගේ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ස්ථාපිත කරන ලද ස්වාධීන ආයතනයක්ම, එම පුරවැසියාගේ මූලික භාෂා අයිතිය ප්රායෝගිකව සුරක්ෂිත කිරීමට අපොහොසත් වන්නේ නම්, යුක්තිය පිළිබඳ විශ්වාසය ගොඩනැගෙන්නේ කෙසේද?