වෛද්ය නොසැලකිල්ල (Medical Negligence):
අපි වෛද්යවරයෙක් ළඟට යන්නේ පූර්ණ විශ්වාසයකින්. හැබැයි ඒ විශ්වාසය කඩවී, වෛද්යවරයාගේ හෝ රෝහලේ නොසැලකිල්ල නිසා ඔබට හෝ ඔබේ ආදරණීයයෙකුට හානියක් වුණොත්, ඔබට නිහඬව ඉන්න අවශ්ය නැහැ. ඒ වෙනුවෙන් සාධාරණය සහ වන්දි ඉල්ලා සිටීමට ඔබට නීතිමය අයිතියක් තිබෙනවා.
වෛද්ය නොසැලකිල්ල කියන්නේ සංකීර්ණ නීතිමය මාතෘකාවක්. වෛද්යවරයෙක් අතින් සිදුවන සෑම වැරැද්දක්ම “නොසැලකිල්ලක්” ලෙස නීතියේදී අර්ථ දැක්වෙන්නේ නැහැ.
වෛද්ය නොසැලකිල්ලක් ලෙස නීතිය පිළිගන්නේ මොනවාද?
ලංකාවේ නීතියට අනුව වෛද්ය නොසැලකිල්ලක් ඔප්පු කිරීමට නම් ප්රධාන කරුණු තුනක් සම්පූර්ණ විය යුතුයි.
1.රැකවරණය සැපයීමේ බැඳීම (Duty of Care):
වෛද්යවරයා ඔබව රෝගියෙකු ලෙස භාරගත් මොහොතේ සිට ඔබේ ජීවිතය ආරක්ෂා කිරීමට ඔහු නීත්යානුකූලව බැඳී සිටිනවා.
2.බැඳීම පැහැර හැරීම (Breach of Duty):
සමාන සුදුසුකම් සහිත වෙනත් සාමාන්ය වෛද්යවරයෙකු අනුගමනය කරන “ප්රමිතියෙන්” බැහැරව වෛද්යවරයා ක්රියා කිරීම (උදා: වැරදි ඖෂධ දීම, සැත්කමකදී සිදුවන බරපතල අතපසුවීම්).
3.සිදුවූ හානිය (Causation):
එම වැරැද්ද නිසාම රෝගියාට ශාරීරික, මානසික හෝ මූල්යමය හානියක් සිදුවී තිබීම.
බහුලව දක්නට ලැබෙන වෛද්ය නොසැලකිලි අවස්ථා
- රෝග විනිශ්චය වැරදීම හෝ ප්රමාද වීම (Misdiagnosis).
- වැරදි ශල්යකර්ම සිදු කිරීම (උදා: ශරීරයේ වැරදි අවයවයක් ඉවත් කිරීම).
- ශල්යකර්මයකින් පසු ශරීරය තුළ උපකරණ අමතක වී තිබීම.
- අනවශ්ය ඖෂධ හෝ වැරදි මාත්රාවන් නිර්දේශ කිරීම.
- සැත්කමක අවදානම ගැන රෝගියාව කලින් දැනුවත් නොකිරීම (Informed Consent).
හානිය වෙනුවෙන් ඉල්ලා සිටිය හැකි වන්දි (Damages)
ඔබට සිදුවූ හානියට අනුව අධිකරණය හරහා ආකාර දෙකක වන්දි ඉල්ලා සිටිය හැකියි. එනම් විශේෂ වන්දි හා සාමාන්ය වන්දි වේ. විශේෂ වන්දි ලෙස වෛද්ය ප්රතිකාර සඳහා ගිය වියදම්, අහිමි වූ රැකියා ආදායම වැනි ගණනය කළ හැකි මුදල් අයත් වන අතර සාමාන්ය වන්දි ලෙස රෝගියා විඳි කායික හා මානසික වේදනාව (Pain and Suffering), ජීවිතය අඩපණ වීම නිසා ඇති වූ පාඩුව වෙනුවෙන් තීරණය වන මුදල් අයත් වේ.
වෛද්ය නොසැලකිල්ලක් සිදු වූ විට ඔබ කළ යුතු පියවර (Action Plan)
1. සියලුම වාර්තා සුරැක තබා ගන්න (Medical Records): රෝහලෙන් නිකුත් කළ බෙහෙත් වට්ටෝරු, රිපෝට්, බිල්පත් සහ විශේෂයෙන්ම “Diagnosis Card” එකේ පිටපත් සුරැක තබා ගන්න. 2026 දී බොහෝ වාර්තා ඩිජිටල් බැවින් ඒවායේ Screenshots හෝ පද්ධති පිටපත් ලබා ගන්න.
2. ශ්රී ලංකා වෛද්ය සභාවට (SLMC) පැමිණිලි කරන්න: වෛද්යවරයාගේ වෘත්තීය විනය පරීක්ෂා කිරීමට වෛද්ය සභාවට බලය තිබෙනවා. ඔවුන්ගේ විමර්ශන වාර්තාව පසුව උසාවියේදී ඔබට විශාල ශක්තියක් වෙනවා.
3. නීතිඥ උපදෙස් ලබා ගන්න: වෛද්ය නොසැලකිලි නඩු සඳහා විශේෂඥ දැනුමක් ඇති සිවිල් නීතිඥවරයෙකු හමුවන්න. හානිය සිදුවී වසර 2ක් ඇතුළත නඩු පැවරීම (Prescription period) වැදගත් බව මතක තබා ගන්න.
4. දෙවැනි වෛද්ය මතයක් (Second Opinion) ලබා ගන්න: සිදුවී ඇති හානිය වෙනත් විශේෂඥ වෛද්යවරයෙකු ලවා තහවුරු කරවා ගන්න.
Life Essential Tip
සැත්කමකට හෝ බරපතල ප්රතිකාරයකට යොමු වීමට පෙර වෛද්යවරයා ලබා දෙන “අනුමැතිය ලබා ගැනීමේ පත්රය” (Consent Form) හොඳින් කියවන්න. එහි සඳහන් අවදානම් මොනවාදැයි විමසන්න. වෛද්යවරයා කරුණු පැහැදිලි කිරීමට බැඳී සිටින අතර, එය රෝගියෙකු ලෙස ඔබේ මූලික අයිතිවාසිකමකි.
වෛද්යවරයෙක් අතින් වැරැද්දක් වූ පමණින් එය වෛරයකින් බැලිය යුතු නැත. නමුත් නොසැලකිල්ල නිසා ජීවිතයක් අසරණ වූ තැනක නීතියේ පිහිට පැතීම ඔබේ අයිතියයි.
උපුටා ගැනීම Life Essentials By Yashitha