රයිට් ටු ලයිෆ් මානව හිමිකම් මධ්යස්ථානය විසින් සංවිධානය කරන ලද “කොළඹ කතිකාව 01” සංවාද මාලාවේ සමාරම්භක කතිකාව මාර්තු 13 වන දින ප.ව. 3.30ට සන්ධාර කතිකා ආපනශාලාවේදී පැවැත්විණි. “ගල්ෆ් යුද්ධය: විනාශයක්ද? නැතිනම් වෙනසක්ද?” යන තේමාව යටතේ පැවති මෙම සාකච්ඡාව කොළඹ මානව හිමිකම් ප්රථමාධාර මධ්යස්ථානය විසින් සංවිධානය කර තිබූ අතර එය අමන්දි හිටිනායක විසින් මෙහෙයවනු ලැබීය.
මෙම මණ්ඩල සංවාදයට මහාචාර්ය රොහාන් සමරජීව, මාධ්යවේදී සී.ජේ. අමරතුංග සහ මාධ්යවේදී සහ නීතිඥ කේ.ඩබ්ලිව්. ජනරංජන සහභාගී වූහ. සාකච්ඡාවේදී ගල්ෆ් කලාපයේ වර්ධනය වන යුද්ධ තත්ත්වය ශ්රී ලංකාවට ආර්ථික, සමාජීය සහ ජාත්යන්තර දේශපාලනික වශයෙන් ඇති කළ හැකි බලපෑම් පිළිබඳව විවිධ දෘෂ්ටිකෝණයන් යටතේ විමසුමට ලක් කෙරිණි.
ආර්ථික සහ සැපයුම් ජාල බලපෑම්
මහාචාර්ය රොහාන් සමරජීව පෙන්වා දුන්නේ ගෝලීය ගැටුම් ශ්රී ලංකාවට සෘජුවම බලපාන බවයි. ආහාර සුරක්ෂිතතාව සහ පොහොර සැපයුම මෙහිදී ප්රධාන ගැටලු බව ඔහු අවධාරණය කළේය.
NPK පොහොර වෙනුවට කාබනික පොහොර භාවිතයට යාමේදී ශ්රී ලංකාවේ බෝග නිෂ්පාදනය 40–50% කින් පමණ පහත වැටී තිබූ අතර එම තත්ත්වය තේ කර්මාන්තයටද දැඩි බලපෑමක් එල්ල කළ බව ඔහු පැවසීය. එම කෘෂිකාර්මික කඩාවැටීම අපනයන ආදායමට දැඩි හානික් සිදු කළ බවද ඔහු සඳහන් කළේය.
ඔහු තවදුරටත් පැහැදිලි කළේ NPK පොහොර නිෂ්පාදනය ඛනිජ තෙල් අතුරු නිෂ්පාදන මත රඳා පවතින අතර ඒවා බොහෝවිට හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා ප්රවාහනය වන බවයි. එම සමුද්ර මාර්ගය බාධාවට ලක් වුවහොත් ගෝලීය පොහොර මිල ඉහළ යා හැකි බවද ඔහු අනතුරු ඇඟවීය.
ශ්රී ලංකාවට රසායනික පොහොර ප්රධාන වශයෙන් චීනය, කටාර්, බහරේනය සහ ජෝර්දානය වැනි රටවලින් ආනයනය කරන බැවින් ගෝලීය සැපයුම් ජාල බිඳවැටීම රටේ කෘෂිකාර්මික අංශයට බලපානු ඇතැයිද ඔහු පෙන්වා දුන්නේය.
සමාජීය සහ මතවාදී විග්රහය
මාධ්යවේදී සී.ජේ. අමරතුංග මෙම ගැටුම දාර්ශනික සහ සමාජීය දෘෂ්ටිකෝණයකින් විග්රහ කළේය. ඔහු පෙන්වා දුන්නේ යුද්ධය තුළ ජාත්යන්තර නීතිය සහ මානව හිමිකම් වටිනාකම්වල පැහැදිලි කඩාවැටීමක් දක්නට ලැබෙන බවයි.
යුද්ධය සමාජයට අතිශය විනාශකාරී බවත්, එය ප්රජාතන්ත්රවාදය සහ මානව හිමිකම් වැනි ස්ථාපිත වටිනාකම් අතර ගැටුමක් නියෝජනය කරන බවත් ඔහු සඳහන් කළේය. එසේම මෙම ගැටුම් හරහා නව ගෝලීය අනුපිළිවෙළක් ගොඩනැගීමේ අවස්ථාවක්ද මතුවිය හැකි බව ඔහුගේ අදහස විය.
ජාත්යන්තර සංවිධානවල කාර්යභාරය
මාධ්යවේදී සහ නීතිඥ කේ.ඩබ්ලිව්. ජනරංජන පෙන්වා දුන්නේ ගෝලීය ගැටුම් වළක්වා ගැනීම සඳහා 1945දී පිහිටුවන ලද එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය පවතින නීතිමය රාමුව තිබියදීත් ප්රචණ්ඩත්වය නැවැත්වීමට බොහෝ අවස්ථාවල අපොහොසත් වී ඇති බවයි.
ඔහු පැවසුවේ එයට ප්රධාන හේතුවක් ලෙස ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ ස්ථිර සාමාජික රටවල් පහට පවතින නිෂේධ බලය (Veto power) සැලකිය හැකි බවයි. එසේම එක්සත් ජනපදය මත සංවිධානයේ මූල්යමය යැපීමද එහි කාර්යක්ෂමතාව සංකීර්ණ කරන බව ඔහු සඳහන් කළේය.
විවෘත සාකච්ඡාවේදී මතු වූ කරුණු
සහභාගීවූවන්ගේ අදහස් අනුව හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය වැසී යාම ශ්රී ලංකාවේ ගෑස් සැපයුමට සෘජු බලපෑමක් නොකරන නමුත් ප්ලාස්ටික් සහ රෙදිපිළි නිෂ්පාදන සඳහා අවශ්ය සැපයුම්වලට බාධා ඇති කළ හැකි බව ද පෙන්වා දෙන ලදි.
එසේම එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යයේ සේවය කරන ශ්රී ලාංකික සංක්රමණික ශ්රමිකයන් සම්බන්ධයෙන්ද අවදානම් පවතින බව සාකච්ඡාවට ලක් විය. ජල ලවණහරණ පද්ධති මත එම රට දැඩි ලෙස රඳා පවතින බැවින් එම පද්ධතිවලට එල්ල වන ප්රහාර හේතුවෙන් ජල අර්බුදයක් ඇති වුවහොත් සංක්රමණික ශ්රමිකයන්ට ප්රථමයෙන් බලපෑම් ඇති විය හැකි බවටද අවධානය යොමු කෙරිණි.
ශ්රී ලංකාවට අවශ්ය මූලෝපායන්
කථිකයන් පෙන්වා දුන්නේ ශ්රී ලංකාව සම්පූර්ණ ස්වයංපෝෂිත ආර්ථිකයක් වෙත යාම ප්රායෝගික නොවන බවයි. ඒ වෙනුවට අනෙකුත් රටවල් සමඟ සක්රිය ආර්ථික සහ දේශපාලන සබඳතා ගොඩනැගීම අවශ්ය බවද ඔවුහු අවධාරණය කළහ.
එමෙන්ම කලාපයේ ආර්ථික ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම සඳහා ශ්රී ලංකාව ඉන්දියාව සමඟ මූලෝපායිකව පෙළගැසීම වැදගත් බවද මෙහිදී සඳහන් කෙරිණි.
මෙම කතිකා සංවාදය ගෝලීය යුද්ධ තත්ත්වයන් හමුවේ ශ්රී ලංකාව මුහුණ දෙන ආර්ථික, දේශපාලන සහ මානව හිමිකම් අභියෝග පිළිබඳ විවෘත සංවාදයක් ලෙස පැවැත්විණි.
