ඉන්දුනීසියාවේ 2025 අගෝස්තු මාසයේ ආරම්භ වූ Indonesia Gelap හෙවත්, අඳුරු ඉන්දුනීසියාව, පාර්ලිමේන්තු සාමාජිකයන්ගේ වැටුප් කපා හැරීම, දූෂණකාරී ප්රභූවරුන්, ලෙස හඳුන්වන අයට එරෙහිව සහ රූපියල් ට්රිලියන 306.7 ක (ඩොලර් බිලියන 19) අය වැය කප්පාදුවට විරුද්ධව ක්රියාකාරීත්වය දැක්වීමකි. ජනතාවගේ ජීවන වියදම් අර්බුදය සහ සාමාන්ය මිනිසුන්ගේ අරගලවලට සංවේදී නොවූ ඉන්දුනීසියානු ආණ්ඩුව කෝපය අවුළුවාලීමට විශාල වශයෙන් දායක විය. එහිදී ඉන්දුනීසියානු ජනාධිපති ප්රබෝවෝ, මාරාන්තික විරෝධතාවලින් පසුව මන්ත්රීවරුන් පස් දෙනකු ආදේශ කළේය.
Generation Z හෙවත්, ජෙන් සී, නමින් හඳුන්වන තරුණ පරම්පරාව අද වන විට ආසියාවේ දේශපාලන පිටියේ හරඹ කරමින් සිටී. මේ ලියවිල්ල Generation Z හි ආරම්භය, නැඟිටීම, ව්යාපෘතිය හා එහි අනාගතය කෙසේ වන්නේදැයි යන්න පිළිබඳ විමසා බැලීමකි.
එක්සත් ජනපදයේ සිට ආරම්භ වූ Generation Z හෙවත්, ජෙන් සී, නමින් හඳුන්වන තරුණ පරම්පරාව, අද දකුණු ආසියාව සහ අග්නිදිග ආසියාවේ දේශපාලන වේදිකාවේ අසාමාන්ය බලපෑමක් ඇති කරමින් සිටී. 1997 සිට 2012 දක්වා කාල සීමාව තුළ උපන් මෙම තරුණ පරම්පරාව, ඩිජිටල් තාක්ෂණය, සමාජ මාධ්ය සහ ගෝලීය සබඳතාවන් සමඟ වර්ධනය වූ පරම්පරාවකි. ශ්රී ලංකාවේ, අරගලය සිට ආරම්භ වී බංග්ලාදේශය, නේපාලය සහ ඉන්දුනීසියාව දක්වා ව්යාප්ත වී ඇති මෙම තරුණ දේශපාලන ව්යාපාර, සමකාලීන ආසියාවේ සමාජ – දේශපාලන පරිවර්තනයේ ප්රධාන ලක්ෂණයක් බවට පත්ව ඇත.
ශ්රී ලංකාවේ අරගලය – ආරම්භක ලක්ෂ්යය
2022 වර්ෂයේ ශ්රී ලංකාවේ ඇති වූ ආර්ථික අර්බුදය අමතරව දූෂණය, නාස්තිය සහ දේශපාලන අයහපත්කම්වලට එරෙහිව ගෝඨාභය රාජපක්ෂ ආණ්ඩුව පෙරළා දැමූ, අරගලය, ව්යාපාරය, ප්රදේශයේ Gen Z තරුණයන්ගේ දේශපාලන ක්රියාකාරිත්වයේ ප්රථම සාර්ථක මාදිලිය බවට පත්විය. කොළඹ ගාලුමුවදොරේ සිට ආරම්භ වූ මෙම ව්යාපාරය, දූෂණය, ආර්ථික අසමානතාව සහ ප්රභූ වරප්රසාදවලට එරෙහිව ඩිජිටල් ක්රියාකාරිත්වයෙන් ශක්තිමත් වූ ව්යාපාරයක් විය. මෙම ව්යාපාරයේ සාර්ථකත්වය, කලාපයේ අනෙකුත් රටවල තරුණ ව්යාපාර සඳහා ප්රේරණයක් සහ නවමු මාර්ගයක් පෙන්වා දුන්නේය.
බංග්ලාදේශයේ කෝටා ප්රතිසංස්කරණ ව්යාපාරය
2024 වර්ෂයේ බංග්ලාදේශයේ ඇති වූ කෝටා ප්රතිසංස්කරණ ව්යාපාරය, එරට ආර්ථික කළමනාකරණයේ වැරදි සහ දූෂණය වැනි දේශපාලනික කලකිරීම් මත ගොඩනැඟී, ජනාධිපති ෂේඛ් හසීනාගේ ඉල්ලා අස්වීම දක්වා ප්රතිඵල අත්පත් කර ගත්තේය. බංග්ලාදේශ විශ්වවිද්යාල ශිෂ්ය නායකයන්ගේ නායකත්වයෙන් ආරම්භ වූ මෙම ව්යාපාරය, දූෂණ විරෝධී සහ රැකියා අවස්ථා නිර්මාණය කිරීමේ ප්රශ්න මත කේන්ද්රිභූත විය. සමාජ මාධ්යයන් හරහා සංවිධානය වූ මෙම ව්යාපාරය, සාම්ප්රදායික දේශපාලන ක්රමවේදයන්ට අභියෝගයක් වන ලද නව යුගයේ තරුණ දේශපාලන ක්රියාකාරීත්වයේ ලක්ෂණ පෙන්නුම් කළේය.
නේපාලයේ Generation Z නැඟිටීම
2025 සැප්තැම්බර් මාසයේ නේපාලයේ ඇති වූ Gen Z නැඟිටීම, ශ්රී ලංකාවේ 2022 අරගලය සහ බංග්ලාදේශයේ 2024 ව්යාපාරය වැනි තරුණ නායකත්වයෙන් යුත් ව්යාපාරයකි. නේපාල සමාජ මාධ්ය තහනම, දූෂණය සහ අසමානතාවට එරෙහිව ආරම්භ වූ මෙම ව්යාපාරය, දින දෙකක විශාල ව්යාපාරයක් මඟින් නේපාල දේශපාලන අධිකාරිය කම්පනයට පත් කළේය. කත්මණ්ඩු නගරයේ ආරම්භ වූ මෙම විරෝධතා, රටේ ව්යවස්ථාමය වශයෙන් තේරී පත් වූ ආණ්ඩුව කඩා වැටෙන තත්ත්වයට පත් කළේය.
ඉන්දුනීසියාවේ Indonesia Gelap ව්යාපාරය
ඉන්දුනීසියාවේ 2025 අගෝස්තු මාසයේ ආරම්භ වූ Indonesia Gelap හෙවත්, අඳුරු ඉන්දුනීසියාව, පාර්ලිමේන්තු සාමාජිකයන්ගේ වැටුප් කපා හැරීම, දූෂණකාරී ප්රභූවරුන් ලෙස හඳුන්වන අයට එරෙහිව සහ රූපියල් ට්රිලියන 306.7 ක (ඩොලර් බිලියන 19) අයවැය කප්පාදුවට විරුද්ධව ක්රියාකාරීත්වය දැක්වීමකි. ජනතාවගේ ජීවන වියදම් අර්බුදය සහ සාමාන්ය මිනිසුන්ගේ අරගලවලට සංවේදී නොවූ ඉන්දුනීසියානු ආණ්ඩුව කෝපය අවුළුවාලීමට විශාල වශයෙන් දායක විය. එහිදී ඉන්දුනීසියානු ජනාධිපති ප්රබෝවෝ, මාරාන්තික විරෝධතාවලින් පසුව මන්ත්රීවරුන් පස් දෙනකු ආදේශ කළේය.
ඩිජිටල් ක්රියාකාරිත්වය සහ සමාජ මාධ්ය
මෙම සියලුම ව්යාපාරවල එක් පොදු ලක්ෂණය වන්නේ ඩිජිටල් ක්රියාකාරිත්වය සහ සමාජ මාධ්ය භාවිතයයි. Generation Z තරුණයන්, ෆේස්බුක්, ඉන්ස්ටග්රෑම්, ටික්ටොක් වැනි මාධ්ය හරහා ඔවුන්ගේ පණිවිඩ ගෝලීය මට්ටමේදී ප්රචාරණය කරනවා සමඟම ප්රාදේශීය ව්යාපාර සඳහා සහයෝගය ලබා ගනී. මෙය සාම්ප්රදායික මාධ්ය යන්ත්රණයෙන් ඔබ්බට ගිය, ආණ්ඩුවලට පාලනය කළ නොහැකි සන්නිවේදන ක්රමවේදයකි.
දේශපාලන ප්රතිවිප්ලව සහ බල සමතුලිතතාව
දකුණු ආසියාවේ ගෙවුණු වසර තුන තුළ තෙවැනි වතාවට සංවිධාන වූ ආණ්ඩුව කඩා වැටීමේ සිදුවීම, ප්රදේශයේ දේශපාලන ස්ථාවරත්වය සහ බල සමතුලිතතාව පිළිබඳ ගැටලු මතු කරයි. නේපාලයේ දේශපාලන අස්ථාවරත්වය ප්රාදේශීය බල ගතිකත්වයට ප්රධාන රුකුලක් ඇති කළ හැකිය. මෙම ව්යාපාර, සාම්ප්රදායික ප්රජාතන්ත්රවාදී ක්රමවේදයන්ට අභියෝගයක් වන අතරම, නව ආකාරයේ ජන සහභාගිත්ව ප්රජාතන්ත්රවාදයක් ගොඩනැඟීමේ අවකාශය ද සපයයි.
ආර්ථික සහ සමාජ අසමානතාව
මෙම සියලුම ව්යාපාරවල මූලික අභිප්රේරණය වන්නේ ආර්ථික අසමානතාව, තරුණ විරැකියාව සහ දූෂණයයි. නේපාලය සිට ඉන්දුනීසියාව දක්වා, ශ්රී ලංකාවේ සිට බංග්ලාදේශය දක්වා, ආසියාවේ තරුණයන් කෝපයට පත්ව සිටිති. විරෝධතා කිරීම තම අයිතියක් ලෙසත් යල්පැන ගිය පරම්පරා පවුල් දේශපාලන දූෂණය මුලිනුපුටා දැමිය යුතු බවත් මේ සියල්ලන් පාහේම එකහෙළා ප්රකාශ කරන මතවාදයක් වේ. ඔවුන්ගේ කෝපය ලොවට හෙළි කරන්නේ දක්ෂිණ ගෝලීය දේශපාලනයේ නව ප්රතිපත්තිමය වෙනසක් ප්රතිසංස්කරණයක් තදින්ම අවශ්ය බවයි.
අභියෝගයන් සහ අනාගතය
Generation Z ව්යාපාරවල ප්රධාන අභියෝගය වන්නේ ඒකාබද්ධ දේශපාලන වැඩපිළිවෙළක් නොමැතිකම සහ නායකත්ව ව්යුහයේ අපැහැදිලිකමයි. ගිනිබත් කළ ගොඩනැඟිලි සහ විනාශ කළ දෙපාර්තමේන්තු ගබඩා අවසන් ඉලක්කය විය නොහැකිය. මෙම ව්යාපාර සාර්ථක වීම සඳහා, විනාශකාරී ක්රියාකාරකම්වලින් ඔබ්බට ගොස්, පිරිසුදු පරිණත දේශපාලනයකට සහ ක්රමානුකූල ප්රතිසංස්කරණවලට යොමු විය යුතුය.
ප්රාදේශීය ප්රති විප්ලව සහ ගෝලීය සම්බන්ධතාව
ශ්රී ලංකාව සහ බංග්ලාදේශයේ විරෝධතා 2022 සහ 2024 වර්ෂවලදී දකුණු ආසියාතික රටවල ආණ්ඩු ඉවත් කිරීමට හේතු වූ මූල ප්රේරණ ලෙස ක්රියාත්මක විය. මෙය ප්රාදේශීය සහ ගෝලීය මට්ටමින් තරුණ ක්රියාකාරිත්වයේ නව රටාවක් මේ වනවිට නිර්මාණය කරමින් සිටී. මෙම ව්යාපාර, උතුරු අප්රිකාවේ, අරාබි වසන්තය සිට ආරම්භ වී, ලතින්ඇමරිකාවේ සහ යුරෝපයේ තරුණ ව්යාපාර හරහා ආසියාවට ළඟා වී ඇති ගෝලීය තරුණ රාජනීතික අවධිය වීමේ කොටසක් ලෙස ගෝලීය දේශපාලන දෘෂ්ටියෙන් බලන කල අවබෝධ වනු ඇත.
කෙසේ නමුත් Generation Z හි දේශපාලන ක්රියාකාරිත්වය, දකුණු ආසියාව සහ අග්නිදිග ආසියාවේ සමාජ – දේශපාලන භූ දර්ශනයේ සැලකිය යුතු වෙනසක් ගෙන එයි. දූෂණ විරෝධීභාවය, ආර්ථික සාධාරණත්වය සහ ප්රජාතන්ත්රවාදී සහභාගිත්වය වර්ධනය කිරීමේ ඔවුන්ගේ කැපවීම, සමකාලීන ආසියාවේ ප්රජාතන්ත්රවාදීකරණයේ නව අදියරකට මාර්ගය පාදයි. එනමුත්, මෙම ව්යාපාර දීර්ඝකාලීන සාර්ථකත්වයක් ලබා ගැනීම සඳහා, ඒකාබද්ධ දේශපාලන වැඩපිළිවෙළක්, පැහැදිලි නායකත්ව ව්යුහයක් සහ නිවැරදි ප්රායෝගික දේශපාලන ප්රතිසංස්කරණවලට කැපවීමක් අවශ්ය වේ.
නේපාලයේ වීදි කම්පනයට පත් කළ තරුණයන්ට රටේ දේශපාලන අනාගතය හැඩගැස්වීමට උපකාර කරන ලෙස ඉල්ලා සිටින අතර, එය ක්රියාත්මක වේදැයි කියන්නේ කාලයමය. Generation Z හි මෙම දේශපාලන අවධිය වීම, ආසියාවේ ප්රජාතන්ත්රවාදයේ නව පරිච්ඡේදයක ආරම්භය ද නැතහොත් දේශපාලන අස්ථාවරත්වයේ නව කාලපරිච්ඡේදයක ආරම්භය ද යන්න තීරණය වන්නේ ඉදිරි මාස කිහිපය තුළදීය.
එච්. පැතුම් නිවන්ත, සහාය කථිකාචාර්ය, රජරට විශ්වවිද්යාලය – දිනමිණ