ඊයේ කොළඹ බණ්ඩාරනායක ජාත්යන්තර සම්මන්ත්රණ ශාලාවේ (BMICH) ඔර්කිඩ් ශාලාවේ පැවති ශ්රී ලංකා ඡායාරූප ශිල්පීන්ගේ ආයතනයේ වාර්ෂික මහා සභා රැස්වීමේ සමාරම්භක දේශනයට මහාචාර්ය මෛත්රී වික්රමසිංහ මහත්මිය ඉදිරිපත් කළ කාලෝචිත හා ගැඹුරු අදහස්වලට සවන් දීමට මට අවස්ථාව ලැබුණි.
එම දේශනය මගින් ඇය අපට සිහිපත් කළේ ඡායාරූපකරණය තවදුරටත් යථාර්ථය සටහන් කරන කලා ශිල්පයක් පමණක් නොවන බවයි. අද එය සමාජය සමඟ සන්නිවේදනය කරන බලවත්ම මාධ්යයක් බවට පත්ව තිබේ. එක් ඡායාරූපයකට මහජන මතය හැඩගැස්වීමටත්, ඉතිහාසය සංරක්ෂණය කිරීමටත්, මානව හිමිකම් ආරක්ෂා කිරීමටත්, සමාජ වෙනසකට ආවේගයක් සැපයීමටත් හැකි අතර, එය වගකීමකින් තොරව භාවිත කළහොත් අසත්ය ප්රචාරය කිරීමටත්, මහජන විශ්වාසය බිඳ දැමීමටත් හැකිවේ.
ඩිජිටල් තාක්ෂණය, කෘත්රිම බුද්ධිය (AI) සහ සමාජ මාධ්යයන්ගේ වේගවත් වර්ධනයත් සමඟ ඡායාරූප ශිල්පියාගේ භූමිකාව ද සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වී ඇත. අද අප ඡායාරූප ගන්නා පුද්ගලයන් පමණක් නොවේ. අපි දෘශ්ය සන්නිවේදකයෝ වෙමු. සත්යයේ භාරකරුවෝ වෙමු. සමාජයේ දෘශ්ය මතකය ගොඩනඟන වෘත්තිකයෝ වෙමු. අද අප ගන්නා සෑම ඡායාරූපයක්ම හෙට ඉතිහාසය කියවීමට භාවිත වන ලේඛනයක් විය හැකිය.
මහාචාර්ය වික්රමසිංහ මහත්මිය අවධාරණය කළ පරිදි වෘත්තීය ඡායාරූපකරණයේ පදනම විය යුත්තේ ආචාරධර්මයි. මානව ගෞරවය, දැනුවත් කැමැත්ත, පෞද්ගලිකත්වය, නිරවද්යතාව සහ වගකීම සෑම ඡායාරූපයක්ම නිර්මාණය කිරීමේදී මාර්ගෝපදේශක මූලධර්ම විය යුතුය. විශේෂයෙන්ම කෘත්රිම බුද්ධිය මගින් නිර්මාණය කරන ලද රූප, ඩීප්ෆේක් තාක්ෂණය සහ සංස්කරණය කළ දෘශ්ය අන්තර්ගතයන් සැබෑව හා අසත්ය අතර සීමාවන් බොඳ කරමින් පවතින වර්තමාන ලෝකයේ මෙම ආචාරධර්මවල වැදගත්කම තව තවත් ඉහළ යයි.
එහෙත්, ආචාරධර්ම පමණක් ප්රමාණවත් නොවන බව මම විශ්වාස කරමි.
අද ඡායාරූපකරණය කලාත්මක හෝ වාර්තාකරණ ක්රියාවලියක් පමණක් නොවේ. එය රාජ්ය පාලනය, ප්රජාතන්ත්රවාදය, රාජ්ය ප්රතිපත්ති, අධ්යාපනය, මාධ්යවේදය, විද්යාව, සංස්කෘතිය සහ ජාත්යන්තර සන්නිවේදනය පවා හැඩගස්වන ප්රබල දෘශ්ය භාෂාවක් බවට පත්ව ඇත. එබැවින් නූතන ඡායාරූප ශිල්පියාට කැමරාව භාවිත කිරීමේ දක්ෂතාව පමණක් නොව, දෘශ්ය සාක්ෂරතාව, තාක්ෂණික දැනුම සහ ඡායාරූපයක සමාජ බලපෑම පිළිබඳ ගැඹුරු අවබෝධයක් ද තිබිය යුතුය.
කෘත්රිම බුද්ධිය ඡායාරූපකරණයේ සතුරෙකු ලෙස පමණක් නොසැලකිය යුතුය. නිසි වගකීමකින් භාවිත කළහොත් එය කාර්ය ප්රවාහය කාර්යක්ෂම කරයි, ඩිජිටල් සංරක්ෂණය ශක්තිමත් කරයි, රූප සත්යාපනයට සහාය වේ, නව නිර්මාණාත්මක අවස්ථා විවෘත කරයි. එහෙත් ඒ සමඟම මහජන විශ්වාසය ආරක්ෂා කරන, ඡායාරූපයේ විශ්වසනීයත්වය තහවුරු කරන සහ සත්යතාව සුරක්ෂිත කරන නව වෘත්තීය ප්රමිතීන් ද අවශ්ය වේ.
ශ්රී ලංකාවට ආසියාවේ වෘත්තීය ඡායාරූපකරණයේ ප්රමුඛ රටක් බවට පත්වීමේ අවස්ථාවක් තිබේ. ඒ සඳහා ආචාරධර්ම, නීතිමය දැනුම, කෘත්රිම බුද්ධිය පිළිබඳ අවබෝධය, තාක්ෂණික නිපුණතාව, ප්රකාශන හිමිකම් ආරක්ෂාව, පාරිසරික වගකීම සහ ජාත්යන්තර වෘත්තීය ප්රමිතීන් ඒකාබද්ධ කරන ජාතික රාමුවක් ගොඩනැගිය යුතුය. එවැනි රාමුවක් ප්රවෘත්ති, වාර්තාමය, වාණිජ, කලාත්මක, විද්යාත්මක සහ රාජ්ය අංශවල සේවය කරන සියලුම ඡායාරූප ශිල්පීන්ට ප්රයෝජනවත් වනු ඇත.
මෙම වෙනසට නායකත්වය දීමට ශ්රී ලංකා ඡායාරූප ශිල්පීන්ගේ ආයතනයට හැකියාව තිබේ. ප්රදර්ශන හා තරග සංවිධානය කරන ආයතනයක් ලෙස පමණක් නොව, වෘත්තීය අධ්යාපනය, පර්යේෂණ, සහතිකකරණය, ආචාරධර්ම නායකත්වය සහ ජාතික ප්රතිපත්ති සංවර්ධනය සඳහා මධ්යස්ථානයක් ලෙස ද එය වර්ධනය විය යුතුය. ඡායාරූප ශිල්පීන්, විද්වතුන්, නීති විශේෂඥයන්, තාක්ෂණවේදීන් සහ මාධ්ය ආයතන එකට එක්කරමින් දෘශ්ය යුගයට ගැළපෙන ජාතික වෘත්තීය මාර්ගෝපදේශ සකස් කිරීම එම ආයතනයට ඉටු කළ හැකි ඉතා වැදගත් කාර්යයකි.
දශක හතරක පමණ කාලයක් ඡායාරූප මාධ්යවේදියෙකු සහ දෘශ්ය සන්නිවේදන ක්ෂේත්රයේ කටයුතු කළ අයෙකු ලෙස, ඡායාරූපකරණය යනු මොහොතක් සටහන් කිරීම පමණක් නොවන බව මම විශ්වාස කරමි. එය සත්යය සංරක්ෂණය කිරීමයි. මනුෂ්ය ගෞරවය ආරක්ෂා කිරීමයි. ප්රජාතන්ත්රවාදය ශක්තිමත් කිරීමයි. ජාතියක ඉතිහාසය ලේඛනගත කිරීමයි. අනාගත පරපුර සඳහා සමාජයේ දෘශ්ය මතකය ගොඩනැගීමයි.
එබැවින් ඡායාරූපකරණයේ අනාගතය තීරණය වන්නේ අප භාවිත කරන කැමරාවේ මිලෙන් හෝ තාක්ෂණයේ දියුණුවෙන් නොව, එම කැමරාව පිටුපස සිටින ඡායාරූප ශිල්පියාගේ දැනුම, දැක්ම, වගකීම සහ සදාචාරය මතය.
මහාචාර්ය මෛත්රී වික්රමසිංහ මහත්මියගේ දේශනය මෙම සංවාදයට ඉතා වැදගත් ආරම්භයක් සපයයි. ආචාරධර්ම වෘත්තීය ඡායාරූපකරණයේ පදනම බව ඇය අපට නැවතත් මතක් කර දුන්නාය. දැන් අප කළ යුත්තේ එම සංවාදය තවදුරටත් පුළුල් කරමින්, සමාජයට විශ්වාසදායක සන්නිවේදන මෙවලමක්, වගවීමේ සාක්ෂියක් සහ ජාතියක දෘශ්ය ඉතිහාසය ගොඩනඟන ශක්තියක් ලෙස ඡායාරූපකරණය ඉදිරියට ගෙන යන ආකාරය පිළිබඳ නව දැක්මක් ගොඩනැගීමයි.